کانون مونتاژ هویا

از کجا تا نا کجا...

اولین نمونه های عکس های دستکاری شده در مطبوعات، زمانی رواج پیدا کرد که ورود دوربین ها به دادگاه ها ممنوع اعلام شد، بنابراین عکس هایی از صحنه های جلسات دادگاه به صورت نمایشی بازسازی و در کنار هم مونتاژ و چاپ می شد. شیوه ای که امروزه هم در بسیاری از نشریات و مخصوصا برنامه های تلویزیونی مورد استفاده قرار می گیرد.

حال، با استفاده گسترده از مونتاژ در نشریات و رسانه ها تا چه حد می توان به درستی اخبار به این منابع خبری اعتماد کرد؟

مونتاژ سیاه و سفید

دانشگاه «ویسکانس» در آمریکا از یک عکس مونتاژی برای معرفی دانشگاه خود استفاده کرد!

 این عکس با این هدف تهیه شد که نشان دهد در دانشگاه ویسکانسن، تبعیض نژادی وجود ندارد و سیاه پوستان در کنار سفید پوستان دوستانه و آزادانه درس می خوانند. در تمام تابستان روسای این دانشگاه، به دنبال عکس مناسبی که شعارشان را تایید کند گشتند اما تلاششان بی نتیجه ماند. بنابراین تصمیم گرفتند دست به مونتاژ چند عکس بزنند که نتیجه کار شبانه روزی آنان عکس زیر می باشد.  

قبل از مونتاژ                                                         بعد ازمونتاژ

در گوشه عکس سمت چپ (داخل دایره) تصویر یک سیاه پوست را در میان جمعیت سفیدپوستان می بینید.

عکس سفید پوستان در سال 1993 گرفته شده در حالی که عکس جوان سیاه پوست که بعدا به آن اضافه شد متعلق به سال 1994 می باشد.

معصوميت از دست رفته

در واقع دستكاري بر روي عكس ها خيلي زود شروع شد. حدود سال 1860 ميلادي (تقريبا 35 سال بعد از تولد اولين عكس) عكس ها معصوميت خود را از دست دادند. در ابتدا تنها افراد متخصص از ترفندهاي مونتاژ عكس ها  مطلع بودند و تا سال ها بعد اين دستكاري ها از چشم بسياري از مردم پوشيده ماند!

اما در دنياي پيشترفته امروزي به دليل دسترسي عموم مردم به كامپيوتر و اينترنت باعث شده كه بسياري با ترفندهاي مونتاژ، آشنا و آنها را بر اساس قصدهاي مختلفي چون سرگرمي، اطلاع رساني، تخريب و تحقير افراد و ...  به كار بگيرند.

 كال هونز                                                   آبراهام لينكلن

اين هم اولين عكس دستكاري شده!

در اين عكس سر « آبراهام لينكلن » رئيس جمهور آمريكا، بر روي بدن سياستمداري به نام « كال هونز» مونتاژ شده است. (حدود سال 1860 ميلادي)

مستند با کدام سند؟

 کلمه مستند در ذهن ما چه چیزی را تداعی می کند؟

همانطور كه عكس هاي مستند، واقعيت را به ما نشان مي دهند، عكس هاي دستكاري شده پنجره ها را به روي ديدگان ما مي بندند. در واقع كلمه « مستند» ذهن بيننده را وادار مي كند تا هر چيزي را كه مي بيند سريعا باور كند!

اما در طول تاريخ از همين كلمه « مستند» سوء استفاده هاي بيشماري شده است و هميشه قدرتمندان هر حكومت با ترفندي به نام عكس و فيلم هاي مستند سعي كرده اند تا دروغ را به جاي واقعيت به مردم القاء كنند.

اين حق هر انساني ست كه واقعيت را بداند تا بتواند به درستي، وقايع را تجزيه و تحليل كند وليكن در بسياري موارد ما از اين حق محروم هستيم!

در « مونتاژ» معمولا از تصاوير واقعي استفاده مي شود اما زماني كه اين تصاوير واقعي در كنار هم قرار مي گيرند و با هم تلفيق مي شوند معني و مفهوم جديدي به دست مي آيد كه گاهي اين مفاهيم جديد، كاملا دروغين است.

برج های دوقلو شهادت می دهند

این عکس، جهانگردی را نشان می دهد که بالای برجهای دوقلو ایستاده و هواپیمایی هم در حال نزدیک شدن به این برج است. آنچه که بیننده از این عکس دریافت می کند آن است که این عکس چند ثانیه قبل از برخورد هواپیما با برج های دوقلو از این جهانگرد بخت برگشته گرفته شده است! بیچاره عکاس! بیچاره جهانگرد!

به دلیل موضوع جنجالی 11 سپتامبر و لحظه تاریخی که عکاس، شکار کرده قاعدتا عکس بسیار جالب و پرهیاهویی است و جایزه ایی هم که از آن خود کرده دور از انتظار نیست اما این عکس کاملا ساختگی و مونتاژی است!

واما اصل ماجرا: قضیه از این قراراست که بعد از حادثه 11 سپتامبر(درآمریکا)، شخصی این عکس را ارائه داد وادعا کرد که دوربینی را از زیر خرابه های برجهای دوقلو بیرون آورده که نگاتیف این عکس داخل آن بوده است. اما بعد ازمدتی معلوم شد که او با مهارت تمام تصویری از هواپیما را توسط برنامه فتوشاپ برروی این عکس مونتاژ کرده است. و علاوه بر آن افرادی گواهی دادند که این جهانگرد را سالم و سرحال در جایی دیگری دیده اند!

 آیا دوران عکس های واقعی به پایان رسیده است؟

مگر تا به حال وجود داشته!؟

عکس ها اکثرا دستکاری شده اند! (از زمان های گذشته تا به امروز، عکس ها را به وسیله روتوش و فوت و فن های تاریک خانه ای تغییر می دهند)

امروزه از این ترفندها و دستکاری ها برای اهداف هنری یا تبلیغاتی هم در اکثر مجلات، روزنامه ها،

رسانه ها و ... استفاده می شود.

مجله «نشنال جئوگرافیک» اهرام را با اشاره یک کلید، جا به جا کرد!

 این نشریه براي آن كه بتواند تصویری از دو اهرام مصر را بر روي كادرعمودي جلدش به نمایش بگذارد با مهارت تمام و با استفاده از ابزارهاي كامپيوتري آن دو اهرام را به همديگر نزديك تر كرد. با وجود اینکه این جا به جایی نامحسوس بوده و ظاهرا نمی بایست مشکل خاصی را ایجاد می کرد اما این اتفاق از نگاه تیزبین کارشناسان دور نماند و از نظر آنان این کار،  یعنی دستکاری در تاریخ. و در عین حال یک دستکاری مشهور تاریخی ست.

این عکس که از نظر اکثر بینندگان، واقعی به نظر می رسد و یک زمانی

سر و صدای زیادی به پا کرده بود، کاملا ساختگی و دستکاری شده است. 

زماني كه اين تصوير به عنوان يك عكس واقعي، وارد اينترنت شد، متخصصان مجله «نشنال جئوگرافيك» يك كار پليسي كوچك انجام دادند! آنها بعد از جستجو توانستند عكس هاي واقعي را پيدا كنند و متوجه شدند كه يك آدم شياد، دوعكس را با هم مونتاژ و به عنوان عكس واقعي معرفي كرده است.

این عكس از مونتاژ (تلفیق) دو عکس واقعی از دو مکان بسیار دور از هم تهیه شده است:

1-  تصوير يك هليكوپتر نيروي هوايي ايالات متحده آمريكا

2- عکس يك كوسه، در نقطه ای دور در اقیانوس

این دو عکس با استفاده از برنامه هاي كامپيوتري طوري روي هم مونتاژ شده تا اينطور به نظر برسد كه کوسه قصد حمله به مرد نظامی را دارد.

فریب نخورید

آیا می دانید که شرکت کوکاکولا برای تبلیغات خود از روشی نامتعارف وناجوانمردانه ای استفاده می کرد؟

جریان از این قرار بود که شرکت کوکا کولا در اماکن عمومی، تبلیغات کوکاکولا را با فرکانسی پخش می کردند که گوش،  قادر به تشخیص آن نبود ویا در سالنهای سینما با پخش فریم هایی(تصاویر تک فرم) از تبلیغ کوکا کولا که لابه لای تصاویر فیلم جاسازی شده بود و چشم قادر به دیدن آنها نبود پیام خود را ا لقا می کرد! این تصاویر در ضمیر نا خودآگاه مردم مخاطبان (مشتریان آن مکانها) تاثیر می گذاشت و آنها را ترغیب می کرد که ناخواسته کوکا کولا خریداری کنند  به طوری که فروش این محصول به طرز باورنکردنی افزایش پیدا کرد.

 آیا ذهن ما قادراست که به سطح آگاهی برسد که مفاهیم راست را از دروغ تشخیص دهد؟

شاید یکی از راهها، شناخت نشانه های به کاررفته در تصویرباشد. اما این شناخت نیاز به چقدر زمان دارد؟ یا بهتربگوییم چقدر طول می کشد که ما بتوانیم تمام عناصر وسبک ها وعلا ئم تصویری را بشناسیم؟  تازه اگر ما بتوانیم این عناصر را بشناسیم و تشخیص دهیم، ممکن است با نوع دیگری از تصاویر که قابل تشخیص با چشم نیستند و تنها به ضمیر ناخودآگاهمان انتقال پیدا می کنند روبرو شویم . پس با آنها چه کنیم؟

 زياد به خودتان مطمئن نباشيد!

حتي شما هم تحت تاثير تبليغات هستيد!

تا زماني كه ما اسیر حواس پنجگانه خودهستیم وبه آن اطمینان داریم. متاسفانه تحت تاثیر عمليات رواني در فضاي توهمي و ساختگي پيامهاي دهان به دهان، دست نوشته ها، تلفن، راديو، تلويزيون و ماهواره ها و تمام حوزه هاي رسانه اي و... قرار مي گيریم و در اصل گرفته ایم!

 چراکه در عصر جديد، حس قدرت طلبي، انسانها را به سمت تسلط بر تفكر و انديشه هاي همنوعان خویش سوق داده و اين يك واقعيت است.